1. İnsan Davranışı ve Kurallar;
Arkasında herhangi bir istencin bulunmadığı durumları karşılamak için, gündelik dilde gayri iradi veya istem dışı ifadelerini
kullanırız.
İnsan eylemleri, istencin ürünüdür.
İstenç; seçim yapma, hedef belirleme, sebep sonuç ilişkisi kurma ve karar vermedir.
Kurallar, belli durumlarda ne yapılması veya yapılmaması gerektiğini söyler.
Kural düşüncesi, tek tek olaylar için değil, benzer bütün olaylar için geçerli olmayı ifade eder.
Toplum içinde sürdürülen yaşam, çeşitli kurallara muhatap olma anlamına gelir.
İçinde yaşanılan toplumun ahlaki yargıları, gelenekleri, siyasi iktidarın koyduğu kurallar, adabımuaşeret (görgü) kuralları,
meslek kuralları, moda kuralları,
bütün toplumlarda varlığını gözlemlediğimiz din kuralları ve benzerleri, neredeyse insan eylemlerinin her türünü konu
edinmeye ve yönlendirmeye çalışır.
Hukuk kuralları, insan davranışına yönelmiş kurallardandır ve kişinin belli durumlarda hangi eylemde bulunulması
gerektiğini, muhtemel eylemlerinin
sonuçlarıyla birlikte ifade eder.
2. Ahlak Kuralları;
İnsan akıl sahibi bir varlıktır.
Filozoflar öteden beri, insan aklının iki yönünü birbirinden ayırmıştır. Bunların birincisi teorik akıl, diğeri ise pratik akıl’dır.
Tanım1: Teorik Akıl; Aklın, nesne ve olgular hakkında neye inanılması gerektiğiyle ilgili yapılan düşünmeyi gerçekleştiren
yönüdür. (Ara Sınav / 2013:5)
Tanım2: Pratik Akıl; Aklın eylemle ilgili düşünmeyi gerçekleştiren, ne yapılması gerektiğine karar veren yönüdür.
Pratik akıl, eylemleri yönlendirir.
Ne yapılması gerektiğine karar verilecek durum, bazen pratik aklın salt araçsal kullanımını gerektirir.
Pratik aklın ahlaki yönüyle değerler ve normlar türetir.
Ahlaki yargılar, yani ahlak ilke ve kuralları, bize iyiyi gerçekleştirmek için hangi ilkeleri veya kuralları izlememiz gerektiğini
söyler.
Ahlak sözcüğünün betimsel ve normatif anlam taşıyan iki kullanımı vardır. Birincisi, özellikle toplum veya gruplarla ilgili
olduğunda, var olan davranış
kurallarına gönderme yapar. İkincisinde ise uyulması gereken kurallar düşüncesi vardır. Bu anlamıyla ahlak, insanlara uyma
talebinde bulunmak anlamında
kullanılır, dolayısıyla da normatiftir.
Tanım3: Normatif Ahlak; Uyulması gereken davranış kurallarına işaret eder. (Ara Sınav / 2013:1)
Ahlak kuralları, iyiye yönelmiş eylemi talep eden kurallardır.
Ahlak beşerîdir. İnsan ürünüdür.
Her grubun kendine has ama üyelerinden bağımsız oluşturulmuş bir ahlakı vardır.
Ahlaki yargılar öncelikle toplumdan öğrenilir.
Bir ahlak kuralına uyulmamasının iki tür sonucu olabilir. Birincisi, ahlak kişinin kendi kendisine sınır koyması demek
olduğundan, kendi içinde yaşadığı
çelişkinin sonucu olarak duyulan ve genellikle vicdan azabı olarak isimlendirilen huzursuzluktur. İkinci tür sonuç, toplumun
genel ahlaki yargılarına aykırı
hareket edilmesi durumunda diğer kişilerle ilgili olarak ortaya çıkar. Kişi başkaları tarafından ayıplanabilir, kınanabilir, hatta
dışlanabilir.
3. Din Kuralları;
Tanım4: Din; İnsanın doğasına, evrenin yapısına, insanların nasıl yaşaması gerektiğine, gerçeklik ve değerlerle ilgili doğruları
araştırmanın en iyi
yöntemlerine ilişkin birbiriyle içten bağlantılı bir inançlar kümesi ve bu inançlar tarafından belirlenen tutumlar ve
pratiklerdir. (Dönem Sonu Sınavı / 2013:1)
Dinler, evrene dair bir anlayış ortaya koyar ve insan olmanın ve beşerî eylemlerin anlamını sunarken, aynı zamanda
mensuplarından çeşitli şekillerde
davranmalarını ister.
Din kurallarına uyulmasının yaratacağı gazap ve azap bu kuralların yaptırımıdır.
4. Örf ve Âdet Kuralları;
Örf ve Âdet Kuralları özellikle modernleşmiş toplumlarda daha fazla önem taşır.
Örf ve Âdet Kuralları, biraz daha geniş haliyle gelenek, biraz daha dar haliyle töre ismini alır.
5. Hukuk Kuralları;
Hukuk kuralları öncelikle emreder veya yasaklar.
Hukuk kuralları, belli durumlarda belli eylemlerde bulunmaya izin verir.
İnsanlar öldürme kabiliyetinden yoksun olsa idiler, öldürmeyi ahlaken, dinen veya hukuken yasaklamanın bir anlamı
kalmazdı.
